INFO UNDIMalaysia election intelligence
Language
Menu
Appearance
Language

Ruang kerja pengetahuan

Cara sistem Malaysia berfungsi
Topik semasaWakil rakyat dipilih dan ahli dewan lantikan di Malaysia

Peta sistem Malaysia

Pilih konsep untuk memfokuskan ruang kerja.
Panduan sivikCara sistem Malaysia berfungsi
  1. 01
    AsasMulakan dengan institusi dan peringkat kerajaan.
    Gambaran keseluruhan sistemCara Malaysia ditadbirBadan perundangan PersekutuanParlimen, Dewan Rakyat dan Dewan NegaraBadan perundangan negeriFungsi Dewan Undangan Negeri
  2. 02
    Perwakilan dan tanggungjawabKenal pasti wakil anda dan institusi yang bertanggungjawab terhadap sesuatu isu.
    Panduan perwakilanAhli Parlimen atau ADUN: siapa mewakili apa?Siapa yang bertanggungjawab?Tanggungjawab Persekutuan, negeri dan tempatanKekosongan dan pilihan raya kecilApa berlaku apabila kerusi menjadi kosong?Panduan perwakilanWakil rakyat dipilih dan ahli dewan lantikan di MalaysiaKajian kes sivikPindaan ADUN lantikan Melaka 2026
  3. 03
    Kuasa dan prosesFahami majoriti, pembentukan kerajaan dan penggubalan undang-undang tanpa istilah politik yang kabur.
    Ambang undianMaksud majoriti dua pertigaKepercayaan dan kerajaanCara kerajaan Persekutuan dibentukProses perundanganCara rang undang-undang menjadi undang-undang di MalaysiaRaja berperlembagaanYang di-Pertuan Agong
  4. 04
    Pilihan raya dan undiFahami siapa yang mengundi, bagaimana sempadan ditetapkan dan apa yang mengekalkan mandat bersama partinya.
    Pilihan raya dan undiSiapa boleh mengundi dan bagaimana pengundian berjalanPilihan raya dan undiBagaimana sempadan pilihan raya dibuatPilihan raya dan undiUndang-undang anti lompat parti
  5. 05
    Jentera kerajaanKenali institusi eksekutif yang melaksanakan apa yang diputuskan oleh pilihan raya.
    Kerajaan eksekutifKerajaan Persekutuan: Kabinet, kementerian dan agensiEksekutif negeriKerajaan negeri dan EXCOJentera tetapPerkhidmatan awam: siapa yang sebenarnya menyampaikan perkhidmatan
Meja rujukanGlosari politik dan pilihan raya Malaysia

Panduan perwakilan

Wakil rakyat dipilih dan ahli dewan lantikan di Malaysia

Perbezaan antara ahli badan perundangan yang dipilih dan dilantik, kuasa yang perlu disahkan, serta cara menilai dasar pelantikan secara demokratik.

Jawapan ringkas

Ahli dipilih mendapat jawatan melalui undi kawasan, manakala ahli lantikan mendapat jawatan melalui proses pelantikan yang dibenarkan undang-undang. Laluan ke dalam dewan tidak sama dengan peranan politik: seseorang ahli masih boleh menjadi anggota pentadbiran, penyokong kerajaan, pembangkang atau bebas. Perlembagaan dan undang-undang berkenaan menentukan tempoh, kuasa mengundi dan pertanggungjawaban ahli lantikan.

Contoh praktikal

Dua laluan ke dalam satu dewan

Melaka mengekalkan 28 kawasan yang dipilih oleh pengundi dan kini membenarkan sehingga tujuh ahli lantikan. Kedua-dua kumpulan boleh berada dalam dewan sama, tetapi laluan ke jawatan dan mandat awam mereka berbeza.

Sumber: Kerajaan Negeri Melaka; Kerajaan Negeri Johor; Kerajaan Negeri Pahang; Jabatan Peguam Besar Negeri Sabah

Ahli dipilih
Dipilih oleh pengundi kawasan
Ahli lantikan
Dilantik melalui proses undang-undang
Kawasan pilihan raya
Tidak wujud secara automatik bagi ahli lantikan
Kuasa
Ditentukan oleh perlembagaan atau undang-undang
Laluan ke dewanMandat awamKawasanSoalan yang perlu disahkan
DipilihUndi langsung dalam pilihan rayaMewakili kawasan tertentuTempoh, kekosongan dan kelayakan
DilantikBerasal daripada proses pelantikanTiada kawasan secara automatikSiapa melantik, kriteria, tempoh, pemecatan dan kuasa mengundi

Sumber: Kerajaan Negeri Melaka; Kerajaan Negeri Johor; Kerajaan Negeri Pahang; Jabatan Peguam Besar Negeri Sabah

Ringkasan proses

  1. 01

    Kenal pasti masalah awam

    Nyatakan kumpulan atau kepakaran yang dikatakan kurang diwakili dan buktinya.

  2. 02

    Baca kuasa pelantikan

    Semak siapa menamakan, menasihati dan membuat pelantikan rasmi.

  3. 03

    Semak kuasa perundangan

    Sahkan hak mengundi, kelayakan jawatankuasa serta peraturan keyakinan dan belanjawan.

  4. 04

    Ukur skalanya

    Bandingkan bilangan lantikan dengan kerusi dipilih dan jumlah penuh dewan.

  5. 05

    Uji pertanggungjawaban

    Semak tempoh, pemecatan, pendedahan, kehadiran dan cara orang ramai menghubungi ahli.

  6. 06

    Bandingkan pilihan lain

    Tanya sama ada jawatankuasa, pendengaran awam atau badan penasihat boleh mencapai tujuan sama dengan kesan lebih kecil terhadap mandat pilihan raya.

Sumber: Kerajaan Negeri Melaka; Kerajaan Negeri Johor; Kerajaan Negeri Pahang; Jabatan Peguam Besar Negeri Sabah; Parlimen Malaysia

Dua label menjawab soalan berbeza

Label dipilih atau dilantik menerangkan cara seseorang memasuki badan perundangan. Label kerajaan, pembangkang, penyokong kerajaan atau bebas pula menerangkan kedudukan politiknya. Kedua-dua dimensi tidak patut dicampurkan.

  • Ahli lantikan tidak semestinya menjadi anggota kerajaan.
  • Ahli dipilih tidak semestinya memegang jawatan eksekutif.
  • Peranan parti boleh berubah tanpa mengubah laluan asal seseorang ke dewan.

Sumber: Kerajaan Negeri Melaka; Kerajaan Negeri Johor; Kerajaan Negeri Pahang; Jabatan Peguam Besar Negeri Sabah

Perwakilan boleh bertambah sementara kawalan pengundi berkurang

Pelantikan boleh membawa kepakaran atau suara yang kurang terwakili ke dalam dewan. Namun, pengundi tidak boleh memilih atau menyingkirkan ahli tersebut melalui pilihan raya kawasan. Penilaian yang baik mengukur manfaat kemasukan itu terhadap skala kuasa yang diberikan.

  • Tujuan dan kriteria pelantikan perlu diterbitkan.
  • Kesan terhadap pembentukan kerajaan, belanjawan dan pindaan perlembagaan perlu dikira.
  • Kehadiran, undian, kerja jawatankuasa dan akses awam perlu direkodkan.

Sumber: Kerajaan Negeri Johor; Kerajaan Negeri Pahang; Jabatan Peguam Besar Negeri Sabah; Parlimen Malaysia

Soalan lazim

Adakah semua ahli lantikan menyokong kerajaan?

Tidak semestinya. Undang-undang menentukan cara mereka dilantik, manakala pendirian politik dan corak undian perlu dinilai daripada rekod sebenar.

Bolehkah ahli lantikan mengundi?

Ia bergantung pada perlembagaan dan undang-undang berkenaan. Jangan anggap semua negeri menggunakan aturan sama.

Mengapa tidak gunakan penasihat sahaja?

Penasihat boleh menawarkan kepakaran tanpa undi perundangan. Jika hak mengundi diperlukan, sebab dan perlindungannya perlu diterangkan dengan lebih ketat.

Bagaimanakah InfoUndi patut memaparkannya?

Asingkan ahli lantikan daripada keputusan kawasan, nyatakan laluan pelantikan dan tunjuk kesannya terhadap ambang dewan secara jelas.